Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerini Türk lirasına çevirmelerine yönelik destek uygulamasının süresini 30 Nisan’dan 31 Temmuz 2026’ya uzattı. Bu sayede, döviz politikasında geçici nitelikteki uygulamaların kalıcı araçlara dönüştüğü gözlemleniyor.
Destek mekanizması ilk olarak 26 Ocak 2023’te başlatılmıştı. Başlangıçta yüzde 2 olarak belirlenen destek oranı, 3 Mayıs 2025’te ihracatçıları teşvik etmek amacıyla yüzde 3’e çıkarıldı. Başlangıçta kısa süreli planlanan uygulama, piyasa koşulları nedeniyle önce Ekim 2025’e, ardından Nisan 2026’ya ve son olarak Temmuz sonuna kadar uzatıldı. Merkez Bankası, dövizden TL’ye geçişi teşvik eden bu politikayı en az 3 ay daha devam ettirecek.
Vatandaş ve şirketler farklı yönlerde hareket ediyor
Merkez Bankası verileri, gerçek kişiler ve tüzel kişiler arasında zıt eğilimler ortaya koyuyor. Gerçek kişiler, yılbaşında 33,8 milyar dolar olan birikimlerini düzenli olarak azaltarak 24 Nisan itibarıyla 30,9 milyar dolara indirdi. Bu 2,9 milyar dolarlık azalma, TL’ye olan güvenin yaygınlaştığını işaret ediyor.
Şirketler cephesinde ise jeopolitik riskler ön planda. Yıla 35,1 milyar dolarla başlayan şirket döviz mevduatları, 20 Şubat’ta 32,1 milyar dolara kadar düşmüştü. Ancak bu trend, 28 Şubat’taki belirli bir olaydan hemen önce durdu. 27 Şubat verilerine göre şirketlerin döviz mevduatları 33,3 milyar dolara yükseldi ve sonrasında artış hızlandı. Şirketler, 20 Şubat’taki en düşük seviyeden Nisan sonuna kadar 4,6 milyar dolarlık bir artışla döviz varlıklarını 36,7 milyar dolara çıkardı.
Bu durum, vatandaşların TL’ye kaydığı bir ortamda şirketlerin bölgesel riskleri ve kur dalgalanmalarını dikkate alarak döviz pozisyonlarını koruduğunu veya artırdığını gösteriyor. Şirketlerin bu tercihi, kur riskine karşı hassasiyetlerini vurgulamakta.
Nisan’dan Temmuz’a uzanan dönem dikkat çekici
30 Nisan’dan 31 Temmuz’a kadar olan 3 aylık uzatma, Temmuz ayında tipik olarak döviz girişlerinin arttığı bir döneme denk geliyor. Bu, uygulamanın bir geçiş stratejisi olarak tasarlandığı yorumlarını beraberinde getiriyor. Başlangıçta geçici bir önlem olan döviz dönüşüm desteğinin, ekonomi yönetiminin sürekli politika araçlarından biri haline geldiği anlaşılıyor.
Ayrıca bu mekanizma, Merkez Bankası’nın rezervlerini piyasa dışı yöntemlerle güçlendirme çabalarının önemli bir parçası. Şirketlerin döviz gelirlerini sisteme dahil etmeyi hedefleyen destekler, rezerv birikimine dolaylı katkı sağlıyor.